Omgevingsbewustzijn
Externe signalen vertalen in keuzes
voordat het urgent wordt.
Competentie 15: Omgevingsbewustzijn
Omgevingsbewustzijn is meer dan nieuws volgen of trends kunnen noemen. Het is de gedragscompetentie waarmee iemand relevante maatschappelijke, politieke, technologische, economische en vakinhoudelijke ontwikkelingen opmerkt, betekenis geeft en benut voor het werk, de organisatie of het vakgebied.
In dit artikel
Herkenbare praktijksituatie
Een marketeer presenteert een campagne die inhoudelijk klopt en zorgvuldig is uitgewerkt. Toch blijft het resultaat achter. Tijdens de evaluatie blijkt dat het zoekgedrag van klanten is veranderd, een concurrent een nieuwe positionering gebruikt en nieuwe AI-regels gevolgen hebben voor de gekozen content. Alle informatie was beschikbaar, maar de signalen zijn te laat met elkaar verbonden.
Een goed plan kan achterhaald zijn voordat het wordt uitgevoerd.
Precies daar wordt de competentie omgevingsbewustzijn zichtbaar. Niet in het verzamelen van zoveel mogelijk informatie, maar in het tijdig herkennen van relevante verandering, het toetsen van signalen en het vertalen daarvan naar handelingsperspectief.
Wat is omgevingsbewustzijn?
Nieuwenhuis omschrijft omgevingsbewustzijn als het volgen van relevante ontwikkelingen in de omgeving van de organisatie en het benutten van die kennis voor de organisatie of het vakgebied. Ketendenken wordt als synoniem genoemd. De aandacht ligt expliciet buiten de directe taak en buiten de organisatie: maatschappelijke, politieke, technologische, economische en vakinhoudelijke ontwikkelingen (Nieuwenhuis, 2010).
Op operationeel niveau informeert iemand zich en wisselt daarover van gedachten. Tactisch krijgt informatie betekenis, wordt zij via kennisnetwerken getoetst en in het werk gebruikt. Strategisch wordt iemand vraagbaak, vertaalt ontwikkelingen naar de organisatie en stimuleert anderen om relevante informatie uit te wisselen.
Omgevingsbewustzijn verschilt daarmee van organisatiebewustzijn. Organisatiebewustzijn richt zich op interne verhoudingen, belangen en besluitvorming. Omgevingsbewustzijn kijkt naar buiten en brengt die buitenwereld naar binnen.
De competentie verbindt signaleren, betekenis geven en toepassen.
Functie, vaardigheid of gedragscompetentie?
Omgevingsbewustzijn wordt vaak verward met algemene kennis, nieuwsgierigheid of belangstelling voor actualiteit. Die kwaliteiten kunnen helpen, maar zeggen nog niet of iemand relevante informatie selecteert en gebruikt.
Niet alleen nieuws volgen
Veel lezen garandeert niet dat de juiste signalen worden herkend. Informatie kan versnipperd, onbetrouwbaar of voor de eigen rol irrelevant zijn.
Niet alleen trends voorspellen
Een overtuigend toekomstverhaal kan speculatief blijven. Professioneel omgevingsbewustzijn maakt onzekerheid zichtbaar en onderscheidt waarneming, interpretatie en aanname.
Wel een gedragscompetentie
De competentie wordt zichtbaar in terugkerend gedrag: bronnen kiezen, vragen stellen, informatie toetsen, patronen bespreken, gevolgen formuleren en inzichten vertalen naar werkbesluiten. Voor HR is het daarom preciezer om te vragen welk omgevingsgedrag een functie nodig heeft dan om iemand algemeen als breed geïnteresseerd te beoordelen.
Wetenschappelijke onderbouwing
In de wetenschap sluit omgevingsbewustzijn vooral aan op environmental scanning, boundary spanning, absorptievermogen en strategic foresight. Environmental scanning is breed en versnipperd onderzocht. Een systematische review onderscheidt vijf perspectieven en concludeert dat scanning zowel een individuele als organisatorische activiteit kan zijn. Het mechanisme loopt van informatie zoeken via interpretatie naar strategische of operationele toepassing (Robinson et al., 2021).
Verschillende bronnen zien verschillende werkelijkheden
Auster en Choo (1994) onderzochten hoe dertien senior managers externe informatie verwierven en gebruikten. Zij combineerden meerdere bronnen. Persoonlijke contacten waren vooral belangrijk voor klanten en concurrenten; formele en geschreven bronnen droegen ook bij aan kennis over technologie en regelgeving. De steekproef was klein, maar het onderzoek maakt een belangrijk principe zichtbaar: brondiversiteit verkleint eenzijdigheid.
De buitenwereld naar het team brengen
Boundary management omvat activiteiten waarmee teams verbindingen met hun omgeving onderhouden. Een meta-analyse van 85 studies met 10.848 teams vond gemiddeld een positieve relatie met teamprestaties. De voordelen waren sterker bij externe informatievergaring, representatie en coördinatie dan bij het afschermen van teams. Activiteiten van formele leiders waren gemiddeld effectiever, maar de uitkomsten verschilden naar context en inrichting (Leicht-Deobald et al., 2025).
Informatie herkennen is nog geen kennis benutten
Absorptievermogen gaat over de waarde van externe kennis herkennen, deze opnemen en productief toepassen. Een meta-analyse van 241 studies vond sterke verbanden met innovatie en kennisoverdracht. De relatie met financiële prestaties verliep via die twee uitkomsten (Zou et al., 2018). Dit ondersteunt de opbouw van de competentie: informeren is nodig, maar pas toepassing creëert organisatorische waarde.
Meer informatie kan minder inzicht opleveren
Een meta-analyse van 117 studies met 133.011 personen verbond informatie-overbelasting aan meer informatievermijding, stress, burn-out en vermoeidheid en aan lagere prestaties en tevredenheid (Graf & Antoni, 2023). Omgevingsbewustzijn vraagt daarom geen permanente informatiestroom, maar een doelgericht proces voor selectie, controle en duiding.
de kwaliteit van de vertaalslag is belangrijker dan de hoeveelheid informatie.
Waarom deze competentie zoveel impact heeft
Organisaties nemen beslissingen voordat alle informatie volledig is. Wie externe ontwikkelingen te laat ziet, reageert pas wanneer klanten, technologie, wetgeving of concurrenten de speelruimte al hebben veranderd. Wie ieder signaal direct volgt, maakt de organisatie juist onrustig. De impact zit daarom in tijdige én proportionele reactie.
Strategische toekomstgerichtheid kan met prestaties samenhangen. In een longitudinale studie werden toekomstgereedheid in 2008 en organisatieprestaties in 2015 gekoppeld. Toekomstgereed geclassificeerde ondernemingen hadden gemiddeld 33% hogere winstgevendheid en 200% hogere groei dan het gemiddelde. Dit is organisatieonderzoek en geen causaal bewijs voor individuele scores (Rohrbeck & Kum, 2018).
De competentie werkt in een netwerk
Sterk verwant
Organisatiebewustzijn en analytisch vermogen helpen externe signalen verbinden aan interne verhoudingen, patronen en gevolgen.
Ondersteunend
Inlevingsvermogen, oordeelsvorming en netwerken helpen perspectieven ophalen, betrouwbaarheid wegen en toegang krijgen tot informatie buiten de eigen taak.
Uitvoerend
Initiatief, besluitvaardigheid en moed helpen inzichten omzetten in actie, ook wanneer een signaal onzeker of ongemakkelijk is.
Geen van deze competenties compenseert omgevingsbewustzijn automatisch. De meerwaarde ontstaat wanneer zij daadwerkelijk worden ingezet om externe informatie te verzamelen, te beoordelen en te benutten.
De drie niveaus van omgevingsbewustzijn
Nieuwenhuis onderscheidt drie niveaus die samen één informatiestroom vormen: informeren, toepassen en het bewustzijn bij anderen bevorderen.
Operationeel
Externe ontwikkelingen volgen en erover van gedachten wisselen.
Tactisch
Betekenis geven, kennisnetwerken benutten en informatie toepassen.
Strategisch
Ontwikkelingen naar de organisatie vertalen en kennisuitwisseling stimuleren.
De niveaus vormen geen rangorde van zwak naar sterk. Zij beschrijven verschillende functies in het proces.
Elk niveau in detail toegelicht
Operationeel
Operationeel omgevingsbewustzijn begint bij gerichte aandacht. Iemand volgt actuele maatschappelijke, politieke, technologische en economische ontwikkelingen, blijft bij in het vakgebied en bespreekt signalen met anderen. Voor een marketeer kan dit betekenen: klantvragen, concurrentie, platformwijzigingen, regelgeving en consumentengedrag systematisch volgen.
Belangrijkste kracht
Vroege signalering. Verandering wordt zichtbaar voordat zij als probleem of kans volledig is uitgegroeid.
Relevante valkuil
Breed volgen zonder selectie leidt tot ruis. Alleen bronnen volgen die bestaande ideeën bevestigen creëert juist schijnzekerheid.
Praktijkvoorbeeld
Een marketeer ziet dat klantvragen in zoekdata en verkoopgesprekken verschuiven. Zij controleert het patroon in meerdere bronnen en bespreekt het in het team voordat de campagneplanning vastligt.
Tactisch
Tactisch omgevingsbewustzijn maakt informatie bruikbaar. Iemand communiceert over de betekenis van externe ontwikkelingen, neemt deel aan kennisnetwerken en past inzichten toe in het werk. Het gaat niet alleen om wat verandert, maar om de gevolgen voor prioriteiten, doelgroepen, proposities en werkwijzen.
Belangrijkste kracht
Vertaling. Losse signalen worden verbonden aan een concrete keuze, hypothese of experiment.
Relevante valkuil
Een opvallende trend kan te snel als relevant worden behandeld. Zonder broncontrole, tegengeluid en toetsing kan actualiteit beleid gaan dicteren.
Praktijkvoorbeeld
Na veranderingen in platformbereik vergelijkt een marketeer eigen campagnedata met branchekennis en gesprekken met bureaus. Het team test vervolgens twee aangepaste kanaalstrategieën voordat het budget wordt verplaatst.
Strategisch
Strategisch omgevingsbewustzijn maakt externe oriëntatie minder afhankelijk van één oplettend persoon. Iemand treedt op als vraagbaak, vertaalt ontwikkelingen naar de organisatie en stimuleert anderen om kennis uit te wisselen. Scanning krijgt een plaats in besluitvorming, scenario's en gezamenlijke reflectie.
Belangrijkste kracht
Voorbereidingsvermogen. De organisatie kan eerder opties ontwikkelen en hoeft bij verandering niet vanaf nul te beginnen.
Relevante valkuil
Strategische duiding kan abstract blijven of te veel gezag krijgen. Scenario's zijn hulpmiddelen, geen voorspellingen, en moeten gevoed blijven door operationele signalen.
Praktijkvoorbeeld
Een marketingdirecteur organiseert ieder kwartaal een omgevingsreview met sales, klantservice, data, legal en productontwikkeling. Het team benoemt signalen, onzekerheden, mogelijke gevolgen en experimenten met een duidelijke eigenaar.
De drie niveaus versterken elkaar
Operationele monitoring levert signalen. Tactische duiding bepaalt welke signalen relevant zijn en welke toepassing zinvol is. Strategische inrichting zorgt dat bronnen, gesprekken en besluiten terugkeren. Zonder monitoring wordt strategie speculatief; zonder toepassing blijft informatie interessant maar inert; zonder strategische routines moet ieder team opnieuw beginnen.
Balans voorkomt scheefgroei
Veel monitoring zonder prioritering veroorzaakt overbelasting. Snelle toepassing zonder voldoende bronnen vergroot het risico op hypes. Strategische toekomsttaal zonder zichtbare keuzes kan vertrouwen kosten.
Volwassen omgevingsbewustzijn verbindt brede aandacht aan selectieve actie.
Effectief gebruik begint bij de juiste match
De benodigde combinatie hangt af van rol, beslistermijn en afhankelijkheid van de buitenwereld.
Operationele kracht
In klantcontact, communicatie, onderzoek en uitvoering is actuele signalering belangrijk. De medewerker moet veranderingen herkennen en tijdig delen.
Tactische kracht
In marketing, advies, productmanagement en beleidsontwikkeling draait het om betekenis geven, netwerken benutten en informatie vertalen naar concrete keuzes.
Strategische kracht
In directie, strategie, innovatie en organisatieontwikkeling gaat het om meerdere toekomsten verkennen en externe oriëntatie in besluitvorming organiseren.
De juiste match begint bij het gedrag dat de rol vraagt. Een hoge strategische score vervangt geen actuele bronkennis en een hoge operationele score garandeert geen bruikbare duiding.
Waarom organisaties deze competentie vaak verkeerd beoordelen
Organisaties beoordelen omgevingsbewustzijn vaak op algemene kennis, zelfverzekerde trendtaal of het aantal rapporten dat iemand leest. Dat beloont zichtbaarheid, maar zegt weinig over bronkwaliteit, interpretatie en toepassing.
Een tweede misvatting is dat meer scanning altijd beter is. Goed omgevingsbewust gedrag bevat juist stopregels: welke vragen proberen we te beantwoorden, welke bronnen vertrouwen we en wanneer is informatie voldoende voor een besluit?
Een derde misvatting is dat een strategisch verhaal automatisch toekomstbestendig is. Beoordeel afzonderlijk hoe iemand informatie verzamelt, onzekerheid benoemt, bronnen vergelijkt, gevolgen formuleert en een inzicht omzet in handelen. Laat kandidaten bijvoorbeeld een onvolledig marktbeeld analyseren en hardop toelichten welke aanvullende informatie zij nodig hebben.
Trendgevoeligheid is geen betrouwbare totaalscore voor omgevingsbewustzijn.
De actualiteit van deze competentie
De vraag naar de competentie omgevingsbewustzijn neemt toe doordat organisaties tegelijk te maken hebben met AI, verduurzaming, geopolitieke onzekerheid, veranderende consumentverwachtingen en nieuwe regelgeving. Het Future of Jobs Report 2025 verwacht dat 39% van kernvaardigheden richting 2030 verandert; 63% van werkgevers noemt skill gaps een belangrijke transformatiebarrière. Analytical thinking, systems thinking, technologische geletterdheid en environmental stewardship worden belangrijker (World Economic Forum, 2025).
De Europese Commissie gebruikt strategische foresight voor weerbaarheid en vraagt om proactief scannen op risico's én kansen, inclusief moeilijk voorstelbare scenario's. Het rapport noemt onder andere geopolitieke spanning, klimaatverandering, technologie, demografie en desinformatie (European Commission, 2025a).
33%
Van de Nederlandse bedrijven met minstens tien werkzame personen gebruikte 33% in 2025 AI-technologie, tegenover 23% in 2024 (CBS, 2026).
Marketing is een belangrijk toepassingsgebied. Van de Nederlandse bedrijven die AI gebruikten, zette 35% deze technologie in voor marketing of verkoop, vaker dan voor de andere uitgevraagde doeleinden (CBS, 2025). Vanaf 2 augustus 2026 gelden daarnaast Europese transparantievereisten voor bepaalde AI-systemen en AI-gegenereerde of gemanipuleerde inhoud. De Digital Services Act stelt eisen aan advertentietransparantie en beperkt bepaalde vormen van targeting (European Commission, 2025b, 2026).
De CMO Survey onder 308 marketingverantwoordelijken laat zien dat respondenten gemiddeld 68,2% van hun tijd aan het heden besteedden en 31,8% aan voorbereiding op de toekomst. Van degenen die druk ervoeren om marketingwaarde te bewijzen, legde 70,6% meer nadruk op kortetermijneffect. Dit is zelfrapportage, vooral uit Amerikaanse commerciële organisaties (The CMO Survey, 2026).
Diageo biedt een praktijkvoorbeeld. Het bedrijf analyseerde voor Distilled 2025 meer dan 160 miljoen online gesprekken en combineerde data-analyse met expertduiding. Later vormde het met onder andere Kantar, Pinterest, Google, Unilever en Kraft Heinz een netwerk voor horizon scanning en gezamenlijke synthese. Dit illustreert brondiversiteit en kennisnetwerken, maar is geen onafhankelijk effectonderzoek (Diageo, 2025a, 2025b).
Tegelijkertijd staat deze competentie onder druk
Dezelfde ontwikkelingen vergroten het risico op versnippering. AI produceert sneller informatie, kortetermijndoelen belonen onmiddellijke actie en digitale kanalen maken ieder signaal zichtbaar. Zonder selectie en reflectie wordt actualiteit een stroom waarop de organisatie reageert zonder richting.
Omgevingsbewustzijn is niet alles volgen, maar op tijd weten wat aandacht en actie verdient.
Een voorbeeld: van profiel naar ontwikkelrichting
In het profiel van een marketeer is omgevingsbewustzijn operationeel 29%, tactisch 25% en strategisch 70% zichtbaar. Dat patroon bewijst geen aanleg of vaste eigenschap. Het vormt een hypothese: betekenis en richting zijn relatief sterk zichtbaar, terwijl systematisch informeren, uitwisselen en toepassen minder zichtbaar zijn.
Operationeel
Tactisch
Strategisch
29% operationeel | 25% tactisch | 70% strategisch
De eerste stap is toetsen aan werkgedrag. Welke markt-, klant-, concurrentie-, technologie- en reguleringsbronnen volgt de marketeer? Hoe worden signalen gecontroleerd? Wanneer leiden zij tot een hypothese, experiment of aangepast advies? De score krijgt pas betekenis in combinatie met rol, gelegenheid, context en concrete gevolgen.
Andere competenties kunnen bruggen bieden. Strategisch analytisch vermogen (100%) kan helpen om signalen in samenhang te duiden. Operationeel inlevingsvermogen en oordeelsvorming (beide 100%) kunnen klant- en stakeholdersignalen helpen herkennen en wegen. Tactisch initiatief (100%) kan de stap naar een experiment ondersteunen, terwijl netwerken (58%, 23% en 64%) toegang tot uiteenlopende bronnen kan vergroten. Deze scores verklaren of compenseren omgevingsbewustzijn niet automatisch. Zij worden pas relevant in zichtbaar werkgedrag.
Persoonlijkheid kleurt de natuurlijke aandacht
Persoonlijkheidstypen kunnen reflectievragen geven, maar voorspellen geen competentiescore. Een recente meta-analyse vond slechts zwakke relaties tussen persoonlijkheidskenmerken van teamleden en teamprestaties, afhankelijk van context en uitkomst (Han et al., 2024).
Voor een Levensgenieter met Helper als zelfbeeld ontstaat de hypothese dat kansen, energie en menselijke behoeften gemakkelijk aandacht krijgen, terwijl trage, politieke of ongemakkelijke signalen mogelijk later worden onderzocht. De ontwikkelvraag is dan: welke relevante informatie valt buiten de natuurlijke voorkeurslens? Dit is een vraag om aan ervaringen te toetsen, geen verklaring voor 29%, 25% en 70%.
Leerstijlen geven richting aan oefenen
Een Doener kan leren via korte veldexperimenten, een Dromer via brede observatie, een Denker via modellen en een Beslisser via toepassing. Vaste afstemming van leren op leerstijlen is echter onvoldoende onderbouwd. Een meta-analyse van 21 studies, 101 effectgroottes en 1.712 deelnemers vond slechts bij 26% van de uitkomsten het vereiste ondersteunende patroon (Clinton-Lisell & Litzinger, 2024).
De leerstijl Beslisser kan daarom geen scorepatroon verklaren. Zij kan wel een praktische oefenvorm inspireren: selecteer één zwak extern signaal, formuleer de mogelijke betekenis, ontwerp een kleine marketingtest en bespreek achteraf welke informatie ontbrak.
Een profiel is het begin van gericht onderzoek, niet het einde van een oordeel.
Wat dit betekent voor organisaties
Voor recruitment begint omgevingsbewustzijn bij functieanalyse. Welke externe domeinen zijn relevant, hoe vroeg moet iemand signaleren en welke beslissingen volgen daaruit? Gebruik een realistische casus waarin informatie onvolledig en deels tegenstrijdig is.
- Recruitment: beoordeel informatievergaring, duiding en toepassing afzonderlijk.
- HR en leidinggevenden: ontwikkel scanning in echte werkprocessen, met feedback op bronkeuze en besluitkwaliteit.
- Directies: organiseer tijd, eigenaarschap en besluitmomenten voor externe oriëntatie.
CompetentNL biedt sinds september 2025 een nationale taal voor vaardigheden en ondersteunt daarmee scholing, loopbaanontwikkeling en arbeidsmarktmatching (Rijksoverheid, 2025). LinkedIn rapporteert dat 93% van 1.271 ondervraagde recruitmentprofessionals nauwkeurige skillbeoordeling cruciaal vindt. Organisaties met de meeste skillsgerichte zoekopdrachten werden op het platform 12% vaker gekoppeld aan een kwalitatief goede aanname. Dit is een associatie uit platform- en surveydata, geen causaal effect (LinkedIn, 2025).
Ontwikkeling kan worden ingebed in terugkerende routines: een bronkaart, maandelijkse signaalreview, contact met kennisnetwerken, scenario's en kleine experimenten. Leidinggevenden moeten voorkomen dat externe oriëntatie boven op een volle functie wordt gestapeld. Een meta-analyse naar grensoverschrijdend gedrag vond positieve relaties met tevredenheid, betrokkenheid, prestaties en innovatie, maar ook met rolstress (Lan et al., 2022).
Voor directies is de kernvraag hoe externe inzichten in besluiten terechtkomen. Zonder duidelijke ontvanger, beslismoment en opvolging blijft scanning een rapportageactiviteit. Zonder ruimte voor tegengeluid wordt zij een bevestiging van de bestaande strategie.
Hoe Voice Your Future omgevingsbewustzijn zichtbaar maakt
Voice Your Future maakt de competentie omgevingsbewustzijn zichtbaar via de verdeling over operationeel, tactisch en strategisch gedrag. Daardoor ontstaat een preciezer gesprek dan met één totaalscore.
- Waar wordt externe informatie verzameld en gedeeld?
- Waar krijgt die informatie betekenis en toepassing?
- Waar worden anderen geholpen om relevante ontwikkelingen te benutten?
Het profiel levert hypotheses die aan werkervaringen, observaties en resultaten worden getoetst. Een lage score betekent geen onvermogen en een hoge score garandeert geen kwaliteit in iedere context. De waarde ligt in het verbinden van score, gedrag, rol en ontwikkelrichting.
De kern van omgevingsbewustzijn
Omgevingsbewustzijn is de bereidheid en het vermogen om relevante externe ontwikkelingen te volgen en die kennis te benutten voor werk, organisatie en vakgebied. Operationeel gaat het om informeren en uitwisselen. Tactisch om duiden, netwerken en toepassen. Strategisch om vertalen, vraagbaak zijn en kennisuitwisseling stimuleren.
De kracht zit niet in de meeste informatie hebben, maar in eerder herkennen welke verandering ertoe doet.
Wie omgevingsbewustzijn zo begrijpt, kijkt verder dan actualiteitenkennis. De centrale vraag wordt of signalen betrouwbaar worden verzameld, gezamenlijk betekenis krijgen en op het juiste moment leiden tot een betere keuze.
Bronnenlijst
Auster, E., & Choo, C. W. (1994). How senior managers acquire and use information in environmental scanning. Information Processing & Management, 30(5), 607-618. https://doi.org/10.1016/0306-4573(94)90073-6
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2025, 12 december). Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/50/bedrijven-gebruiken-ai-vaakst-voor-marketing-of-verkoop
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026, 10 februari). Digitalisering en kenniseconomie 2025: ICT-gebruik bij bedrijven. https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2026/digitalisering-en-kenniseconomie-2025/3-ict-gebruik-bij-bedrijven
Clinton-Lisell, V., & Litzinger, C. (2024). Is it really a neuromyth? A meta-analysis of the learning styles matching hypothesis. Frontiers in Psychology, 15, Article 1428732. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1428732
Diageo. (2025a, 7 januari). Diageo identifies 2025 socialising trends in new global report. https://www.diageo.com/~/media/Files/D/Diageo-V2/Diageo-Corp/press-release/2025/diageo-identifies-2025-socialising-trends-in-new-global-report.pdf
Diageo. (2025b, 26 september). Diageo launches cross-industry network to reimagine how the world will socialise in the next decade. https://www.diageo.com/en/news-and-media/press-releases/2025/diageo-launches-cross-industry-network-to-reimagine-how-the-world-will-socialise-in-the-next-decade
European Commission. (2025a). 2025 Strategic Foresight Report: Resilience 2.0. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/strategic-foresight/2025-strategic-foresight-report_en
European Commission. (2025b, 22 september). Digital Services Act: Keeping us safe online. https://commission.europa.eu/news-and-media/news/digital-services-act-keeping-us-safe-online-2025-09-22_en
European Commission. (2026, 31 juli). Commission starts enforcing AI Act rules and new transparency requirements on 2 August. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-starts-enforcing-ai-act-rules-and-new-transparency-requirements-2-august
Graf, B., & Antoni, C. H. (2023). Drowning in the flood of information: A meta-analysis on the relation between information overload, behaviour, experience, and health and moderating factors. European Journal of Work and Organizational Psychology, 32(2), 173-198. https://doi.org/10.1080/1359432X.2022.2118051
Han, A., Krieger, F., Kim, S., Nixon, N., & Greiff, S. (2024). Revisiting the relationship between team members' personality and their team's performance: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 112, Article 104526. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2024.104526
Lan, Y., Li, C., Wang, J., & Meng, X. (2022). Benefits and costs of employee boundary-spanning behavior: A meta-analytic review. Acta Psychologica Sinica, 54(6), 665-683. https://doi.org/10.3724/SP.J.1041.2022.00665
Leicht-Deobald, U., Backmann, J., de Vries, T. A., Weiss, M., Hohmann, S., Walter, F., van der Vegt, G. S., & Hoegl, M. (2025). A contingency framework for the performance consequences of team boundary management: A meta-analysis of 30 years of research. Journal of Management, 51(2), 704-747. https://doi.org/10.1177/01492063231206107
LinkedIn. (2025). The future of recruiting 2025. https://business.linkedin.com/content/dam/me/business/en-us/talent-solutions/resources/pdfs/future-of-recruiting-2025.pdf
Nieuwenhuis, M. A. (2010). The art of management. Geraadpleegd via 123management.nl.
Rijksoverheid. (2025, 24 september). Nederland krijgt een nationale standaard om vaardigheden te beschrijven. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/09/24/nederland-krijgt-een-nationale-standaard-om-vaardigheden-te-beschrijven
Robinson, C. V., Ahmad, F., & Simmons, J. E. L. (2021). Consolidation and fragmentation in environmental scanning: A review and research agenda. Long Range Planning, 54(3), Article 101997. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2020.101997
Rohrbeck, R., & Kum, M. E. (2018). Corporate foresight and its impact on firm performance: A longitudinal analysis. Technological Forecasting and Social Change, 129, 105-116. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.12.013
The CMO Survey. (2026). The CMO Survey topline report: Spring 2026. https://cmosurvey.org/wp-content/uploads/2026/03/The_CMO_Survey-Topline_Report-2026.pdf
World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/
Zou, T., Ertug, G., & George, G. (2018). The capacity to innovate: A meta-analysis of absorptive capacity. Innovation, 20(2), 87-121. https://doi.org/10.1080/14479338.2018.1428105
