Ga naar de inhoud
4.7 - 55 reviews

Samenwerken

Meer dan vriendelijk overleggen of taken verdelen.

competentie 12 samenwerken nieuwenhuis stemanalyse
Competentie 12: Samenwerken | Voice Your Future
29 competenties. 1 stem.

Competentie 12: Samenwerken

De competentie die losse bijdragen verbindt tot een resultaat dat niemand alleen kan bereiken.

Samenwerken is meer dan vriendelijk overleggen of taken verdelen. Het is de gedragscompetentie waarmee mensen informatie, inspanning en verantwoordelijkheid verbinden aan een gemeenschappelijk doel. De kern is wederzijdse afhankelijkheid: individueel goed werk wordt pas een gezamenlijk resultaat wanneer mensen betrouwbaar bijdragen, actief afstemmen, verschillen bespreken en ruimte geven aan elkaars expertise.

Herkenbare praktijksituatie

Een projectteam werkt aan een voorstel met een strakke deadline. Iedereen rondt het eigen onderdeel op tijd af. Tijdens de eindbespreking blijkt echter dat analyses op verschillende uitgangspunten zijn gebaseerd, een klantgesprek niet is vastgelegd en niemand de laatste kwaliteitscontrole bezit. De sfeer is goed, maar het gezamenlijke resultaat blijft achter.

Individueel goed werk is nog geen effectieve samenwerking.

Samenwerken gaat dus niet alleen over helpen. Het gaat ook over tijdig informeren, afhankelijkheden herkennen, verschillen bespreken en verantwoordelijkheid nemen voor het geheel.

Wat is samenwerken?

Nieuwenhuis omschrijft samenwerken als de bereidheid en het vermogen om met anderen aan een gemeenschappelijk doel te werken, ook wanneer dit doel niet onmiddellijk van persoonlijk belang is. Op operationeel niveau gaat het om meewerken en informeren. Tactisch wordt samenwerken proactief: mensen vragen en bieden hulp, maken meetbare afspraken en verwerken elkaars perspectieven. Strategisch verschuift de aandacht naar het stimuleren van kennisdeling, feedback en een goede verstandhouding (Nieuwenhuis, 2010).

Collegialiteit ondersteunt deze competentie via vertrouwen, openheid voor kritiek en het benutten van kwaliteiten, maar valt er niet mee samen. Een team kan sociaal prettig functioneren en toch onvoldoende informatie delen of verantwoordelijkheid organiseren.

Samenwerken verbindt individuele bijdragen, onderlinge afstemming en gezamenlijke verantwoordelijkheid aan één doel.

Functie, vaardigheid of gedragscompetentie?

Vacatures vragen vaak om een collegiale teamplayer. Dat is te breed: vriendelijkheid zegt weinig over gedrag wanneer belangen botsen, informatie ontbreekt of afspraken niet worden nagekomen.

Niet alleen een rol

Een teamlid zijn is een positie. Samenwerken wordt zichtbaar in wat iemand vanuit die positie doet.

Niet alleen een sociale vaardigheid

Luisteren, feedback geven en conflicten hanteren zijn belangrijke vaardigheden, maar krijgen pas waarde wanneer zij in terugkerend gedrag bijdragen aan het gezamenlijke doel.

Wel een gedragscompetentie

Samenwerken combineert kennis, vaardigheden, houding en keuzes. De competentie blijkt uit terugkerend gedrag: informatie delen, hulp vragen, afspraken nakomen, verschil benutten en verantwoordelijkheid nemen. Voor HR is het daarom zinvoller om het vereiste gedrag per rol vast te stellen dan iemand algemeen als sterke of zwakke teamspeler te beoordelen.

Wetenschappelijke onderbouwing

Onderzoek behandelt samenwerken als een bundel teamprocessen, waaronder doelen afstemmen, coördineren, ondersteunen, informatie uitwisselen en bijsturen. Een meta-analyse van LePine et al. (2008) laat positieve verbanden zien met teamprestaties en tevredenheid, afhankelijk van onder meer teamgrootte en taakafhankelijkheid.

Informatie delen en integreren

Mesmer-Magnus en DeChurch (2009) combineerden 72 onderzoeken met 4.795 groepen en circa 17.279 deelnemers. Informatie delen hing positief samen met prestaties, cohesie, besluittevredenheid en kennisintegratie; de gecorrigeerde relatie met teamprestaties was ongeveer ρ = .42. Meer communicatie is niet automatisch beter: teams moeten juist unieke kennis uitnodigen en verwerken.

Psychologische veiligheid en tegenspraak

Psychologische veiligheid geeft ruimte om fouten te melden, hulp te vragen en afwijkende standpunten te uiten. De meta-analyse van Frazier et al. (2017) omvatte 136 onafhankelijke steekproeven, ruim 22.000 personen en bijna 5.000 groepen en vond verbanden met leren, gedrag en prestaties. Veiligheid is geen harmonie: De Dreu en Weingart (2003) vonden negatieve relaties van taak- en relatieconflict met prestaties en tevredenheid. Verschillen moeten daarom vroeg, veilig en taakgericht worden verwerkt.

Weten wie wat weet

Teams moeten doelen, rollen en werkwijzen delen en weten bij wie expertise aanwezig is. Gedeelde mentale modellen hangen positief samen met teamprocessen en prestaties (DeChurch & Mesmer-Magnus, 2010). Voor transactieve geheugensystemen vond een meta-analyse over 44 studies en 103 effectgroottes een gemiddelde relatie met teamuitkomsten van r = .44 (Fausett et al., 2026).

Die laatste studie laat ook zien waarom meetmethode ertoe doet. De relatie was groter bij zelfrapportage (r = .77) dan bij observaties (r = .38) of ingebedde prestatiematen (r = .39). Samenwerken moet daarom niet uitsluitend worden beoordeeld op wat mensen over zichzelf of hun team zeggen.

Onderzoeksinzicht

Een team benut zijn kennis pas wanneer leden weten wat anderen nodig hebben, unieke informatie durven delen en die informatie daadwerkelijk in besluiten verwerken.

Samenwerken is bovendien ontwikkelbaar. Meta-analyses naar teamtraining en gezamenlijke reflectie laten positieve effecten zien, waarbij interventie, teamgrootte, teamduur en meetmethode verschil maken (Salas et al., 2008; Leblanc et al., 2024).

Waarom deze competentie zoveel impact heeft

Veel werk is onderling afhankelijk. Een overdracht, software-release of klantimplementatie kan mislukken terwijl ieder individu deskundig werkt. Teamprocessen hangen bovendien samen met prestaties, tevredenheid en ervaren teamkracht (LePine et al., 2008). Voor leiders wordt samenwerken daarom een systeemvraag: ondersteunen doelen, besluitrechten, middelen en feedback het gezamenlijke resultaat?

De competentie werkt in een netwerk

1

Sterk verwant

Inlevingsvermogen, communicatieve vaardigheden en betrokkenheid raken direct aan begrijpen, uitwisselen en verantwoordelijkheid delen.

2

Ondersteunend

Integriteit, zelfvertrouwen, moed en stressbestendigheid helpen om betrouwbaar te blijven, een positie in te nemen en spanning bespreekbaar te maken.

3

Uitvoerend

Besluitvaardigheid, initiatief, resultaatgerichtheid en plannen en organiseren zetten afstemming om in keuzes, afspraken en voortgang.

Deze samenhang voorkomt conclusies uit één score. Inlevingsvermogen leidt niet automatisch tot informatie delen en besluitvaardigheid kan expertise uit het team overslaan. Ontwikkeling verbindt daarom kwaliteiten die al zichtbaar zijn.

De drie niveaus van samenwerken

Nieuwenhuis onderscheidt drie niveaus. Operationeel gaat over meewerken en informeren. Tactisch draait om op eigen initiatief met anderen naar gezamenlijk resultaat werken. Strategisch richt zich op het stimuleren van samenwerking, kennisdeling, feedback en een goede verstandhouding.

Operationeel

Meewerken, informeren en betrouwbaar bijdragen.

Tactisch

Proactief afstemmen en afzonderlijke bijdragen verbinden.

Strategisch

Voorwaarden creëren waardoor anderen duurzaam kunnen samenwerken.

De niveaus vormen geen ladder van onvoldoende naar uitstekend. Zij beschrijven verschillende soorten gedrag. Welke combinatie nodig is, hangt af van taak, rol en context.

Elk niveau in detail toegelicht

Operationeel

Operationeel samenwerken is dagelijks zichtbaar: belangstelling tonen, op verzoek helpen, afspraken nakomen, informatie delen en meningen uitwisselen. Het gemeenschappelijke doel blijft leidend.

Belangrijkste kracht

Betrouwbaarheid. Teamleden weten welke bijdrage zij kunnen verwachten en ontvangen informatie voordat afhankelijkheden vastlopen.

Relevante valkuil

Meewerken kan reactief blijven, waardoor het team signalen te laat ontvangt. Voortdurend helpen kan juist de eigen verantwoordelijkheid onder druk zetten.

Praktijkvoorbeeld

Een medewerker ontdekt dat een analyse later klaar is dan afgesproken. Zij meldt dit direct, legt uit welke werkzaamheden geraakt worden, vraagt welke prioriteit het team nodig heeft en legt een nieuwe oplevering vast.

Tactisch

Tactisch samenwerken is proactief: hulp vragen en bieden, meetbare afspraken maken, kennis uitwisselen en perspectieven zichtbaar verwerken in plannen en werkwijzen.

Belangrijkste kracht

Afstemming. Rollen, informatie, tempo en besluiten worden zo verbonden dat verschillende bijdragen elkaar aanvullen.

Relevante valkuil

Afstemming kan overleg zonder eigenaarschap worden. Zij moet daarom eindigen in besluiten, verantwoordelijkheden en vervolgmomenten.

Praktijkvoorbeeld

Een HR-adviseur organiseert met recruitment, IT en lijnmanagement een nieuw onboardingproces. Zij laat iedere partij afhankelijkheden en risico’s benoemen, maakt afspraken over besluitvorming en toetst na twee weken waar overdrachten nog misgaan.

Strategisch

Strategisch samenwerken stimuleert kennisdeling, feedback en een goede verstandhouding. Het verankert samenwerking in leiderschap, structuur en cultuur, zodat zij minder afhankelijk wordt van toevallige persoonlijke inzet.

Belangrijkste kracht

Samenwerkingsvermogen wordt schaalbaar. Gedeelde doelen, besluitrechten, feedback en kennisdeling worden zo ingericht dat meerdere teams of organisaties kunnen bijdragen.

Relevante valkuil

Zonder concreet gedrag, tijd, bevoegdheden en consequenties blijft de visie een cultuurbelofte.

Praktijkvoorbeeld

Een directieteam koppelt een ketendoel aan gezamenlijke budgetten, spreekt besluitrechten af en organiseert maandelijkse reviews waarin afdelingen zowel resultaten als fouten en knelpunten delen.

De drie niveaus versterken elkaar

Operationeel gedrag levert bijdragen en signalen, tactische afstemming verbindt ze en strategische inrichting maakt herhaling mogelijk. Zonder uitvoering blijft strategie een intentie; zonder coördinatie raken bijdragen versnipperd. Niet één persoon hoeft alle niveaus te beheersen, maar het team moet ze wel organiseren.

Balans voorkomt scheefgroei

Operationele behulpzaamheid zonder afspraken kan overbelasten, tactische afstemming zonder uitvoering wordt overleg en strategische taal zonder keuzes roept cynisme op.

Volwassen samenwerking vraagt niet om drie maximale scores, maar om herkenning van wat de situatie nodig heeft en wie welk gedrag kan leveren.

Effectief gebruik begint bij de juiste match

De noodzakelijke vorm hangt af van rol en context.

Operationele kracht

In uitvoerende teams weegt betrouwbare dagelijkse bijdrage zwaar: afspraken nakomen, informatie tijdig delen, hulp vragen en veilig overdragen.

Tactische kracht

In project-, advies- en ketenrollen zijn afhankelijkheden groter. Daar wordt het belangrijk om rollen te verbinden, belangen af te stemmen en kennis uit meerdere disciplines te integreren.

Strategische kracht

In directie, leiderschap en organisatieontwikkeling ligt de nadruk op gedeelde doelen, besluitvorming, psychologische veiligheid en samenwerking over grenzen van teams en organisaties heen.

Een lage zichtbaarheid op één niveau betekent geen onvermogen. De juiste match begint bij de taak en context, niet bij de hoogst mogelijke score.

Waarom organisaties samenwerken vaak verkeerd beoordelen

Organisaties verwarren samenwerken vaak met vriendelijkheid, zichtbaarheid of instemming. Veel spreken en snel taken verdelen oogt daadkrachtig, terwijl vragen stellen, unieke informatie delen of een onrealistische afspraak betwisten als lastig kan worden ervaren. Juist die tweede bijdrage kan belangrijker zijn.

Veel spreken
Altijd helpen
Weinig tegenspraak

Meer samenwerken is evenmin altijd beter. Overmatige afstemming kan verantwoordelijkheid verdunnen, tempo verlagen en deskundigheid afhankelijk maken van consensus. Effectief samenwerken betekent ook individueel handelen wanneer dat past.

Een prettige groepsopdracht levert ook geen volledig bewijs. CIPD (2024) adviseert gestructureerde criteria, meerdere beoordelaars en realistische vaardigheidstaken. Beoordeel informatie delen, hulp vragen, perspectieven verwerken, eigenaarschap en opvolging afzonderlijk.

Sociale soepelheid is geen betrouwbare totaalscore voor samenwerken.

De actualiteit van deze competentie

De competentie samenwerken wordt actueler doordat werk vaker hybride, skillsgericht en door mensen én AI-systemen wordt uitgevoerd. Het Future of Jobs Report 2025 verwacht dat 39% van bestaande skillsets richting 2030 verandert; 63% van de werkgevers noemt skill gaps een transformatiebelemmering en 85% prioriteert bijscholing. Het rapport meet samenwerken niet afzonderlijk, maar onderstreept het belang van menselijke vaardigheden naast technologie (World Economic Forum, 2025).

In Nederland bood 80% van de bedrijven met minstens tien werkzame personen in 2025 werken op afstand aan; 61% van de werknemers kon daarvan gebruikmaken (CBS, 2026a). Hybride werk vraagt expliciete afspraken over aanwezigheid, vergaderen, coördinatie en verbinding (Eurofound, 2025).

74%

Van de Nederlandse zelfstandigen zonder personeel werkte in 2025 weleens samen met andere zelfstandigen; 30% deed dat vaak of altijd (CBS, 2026b).

Ook in tijdelijke projecten, ketens en netwerken moeten verwachtingen en verantwoordelijkheden zonder vanzelfsprekende hiërarchie worden afgestemd.

Microsoft onderzocht in 2026 20.000 werkende AI-gebruikers in tien landen. Gevorderde gebruikers rapporteerden vaker gezamenlijke verkenning van AI (63% tegenover 32%) en het delen van lessen en fouten (61% tegenover 36%). Herhaalbare afspraken over agentworkflows, overdrachten en kwaliteit bleven beperkt: 26% tegenover 19%. Dit zelfgerapporteerde bedrijfsonderzoek toont samenhang, geen causaliteit (Microsoft, 2026).

CompetentNL werd in september 2025 gelanceerd als nationale vaardighedentaal (Rijksoverheid, 2025). Van 1.271 door LinkedIn ondervraagde recruitmentprofessionals vindt 93% nauwkeurige skillbeoordeling cruciaal. Organisaties met de meeste skillsgerichte zoekopdrachten werden op het platform 12% vaker gekoppeld aan een kwalitatief goede aanname. Dit is een associatie, geen causaal effect (LinkedIn, 2025).

Ook werkontwerp telt. De OECD (2026) constateert op basis van PIAAC 2023 dat coöperatieve vaardigheden in vrijwel alle onderzochte landen veel worden gebruikt, maar onderbenut kunnen blijven wanneer werk en management daarvoor onvoldoende ruimte bieden.

Tegelijkertijd staat deze competentie onder druk

Digitale versnippering vermindert zicht op informatie, hybride werk spontane afstemming en AI kan eigenaarschap vertroebelen. Hoge werkdruk beloont bovendien snel individueel handelen.

Technologie vergroot de mogelijkheden om samen te werken, maar vervangt geen gedeeld doel, heldere rolverdeling of wederzijdse aanspreekbaarheid.

Waarom zelfinzicht het verschil maakt

Een profielscore krijgt pas betekenis in relatie tot concreet gedrag, rol, context en gevolgen. De een draagt bij door betrouwbaar uit te voeren, de ander door af te stemmen en een derde door het systeem in te richten.

Een voorbeeld: van profiel naar ontwikkelrichting

In het profiel van een 21-jarige studente is samenwerken operationeel 17%, tactisch 17% en strategisch 100% zichtbaar. Dat is geen oordeel over talent of collegialiteit, maar een hypothese: strategisch gedrag is sterk zichtbaar, dagelijkse bijdrage en procesafstemming minder.

17%

Operationeel

17%

Tactisch

100%

Strategisch

Toets daarom aan gedrag: deel ik informatie uit eigen beweging, vraag ik hulp, maak ik afspraken meetbaar en blijf ik bijdragen wanneer het proces stroef wordt? Ook gelegenheid telt. Wie vooral zelfstandig werkte, kon minder samenwerkingsgedrag laten zien.

Andere competenties bieden mogelijke bruggen. Operationeel inlevingsvermogen (100%) en integriteit (88%) ondersteunen aandacht en betrouwbaarheid. Tactisch zijn communicatieve vaardigheden, initiatief en stressbestendigheid elk 100% zichtbaar, zelfvertrouwen 89% en besluitvaardigheid 86%. Zij compenseren een lage score pas wanneer ze leiden tot concrete afstemming, aanspreken en opvolging.

Persoonlijkheid kleurt de natuurlijke stijl

Persoonlijkheidstypen geven reflectievragen, maar voorspellen geen score of prestatie. Meta-analyses vinden slechts kleine of zwakke verbanden tussen persoonlijkheidskenmerken en teamprestaties, afhankelijk van context en samenstelling (Peeters et al., 2006; Han et al., 2024). Een Perfectionist brengt kwaliteit en oefent loslaten; een Helper stemt af en bewaakt de eigen positie; een Presteerder brengt resultaatkracht en geeft ruimte aan het proces; een Individualist voegt eigenheid toe en blijft verbonden bij verschil. Een Waarnemer deelt analyses tijdig; een Loyalist handelt soms zonder volledige zekerheid; een Leider laat anderen invloed uitoefenen; een Bemiddelaar neemt ook zelf positie in; een Levensgenieter houdt vol wanneer de uitvoering minder inspireert.

Voor een Levensgenieter met Helper als zelfbeeld is de onderzoeksvraag of enthousiasme en zorg zichtbaar blijven bij herhaling, begrenzing of tegenspraak. Dit verklaart de scores niet, maar is een toetsbare hypothese.

Leerstijlen geven richting aan ontwikkeling

Ook leerstijlen bieden reflectietaal. De Doener vraagt na actie feedback op afstemming, de Dromer spreekt observaties eerder uit, de Denker vertaalt inzicht naar een teamafspraak en de Beslisser sluit ieder overleg af met actie, eigenaar, deadline en checkmoment.

Vaste afstemming van leren op een leerstijl is onvoldoende onderbouwd. Een meta-analyse van 21 studies, 101 effectgroottes en 1.712 deelnemers vond slechts bij circa een kwart van de uitkomsten steun voor de matchinghypothese (Clinton-Lisell & Litzinger, 2024). De leerstijl Beslisser verklaart het scorepatroon dus niet, maar kan een oefenvorm praktisch helpen maken.

De verbanden tussen competenties zijn breed herkenbaar, maar de concrete combinatie is persoonlijk. Een profiel is het begin van onderzoek, niet het einde van een oordeel.

Wat dit betekent voor organisaties

Voor recruitment begint de competentie samenwerken bij functieanalyse. Vervang de eis “teamplayer” door gedragscriteria en gebruik gestructureerde interviews, werkvoorbeelden en simulaties met informatie delen, afhankelijkheden afstemmen en reageren op tegenspraak.

  • Recruitment: beoordeel bijdrage, afstemming en het creëren van samenwerkingsvoorwaarden afzonderlijk.
  • HR en leidinggevenden: ontwikkel gedrag in echte werkprocessen en onderzoek ook rollen, veiligheid en informatievoorziening.
  • Directies: organiseer doelen, besluitrechten, middelen en feedback over afdelingsgrenzen heen.

Ontwikkeling is niet automatisch communicatietraining. Wanneer informatie niet in besluiten belandt, kan procesinrichting het probleem zijn; bij verzwegen fouten is psychologische veiligheid relevant; bij verdwijnende afspraken zijn eigenaarschap en opvolging nodig. Teammanagers kunnen daarom afzonderlijk observeren wie informatie inbrengt, hulp vraagt, tegenspraak verwerkt en besluiten opvolgt. Directies moeten gedeelde doelen, tijd, prikkels en bevoegdheden over organisatiegrenzen heen organiseren.

Hoe Voice Your Future samenwerken zichtbaar maakt

Voice Your Future maakt de competentie samenwerken zichtbaar via de verdeling over operationeel, tactisch en strategisch gedrag. Zo ontstaat een preciezer gesprek over zichtbaar gedrag en wat een rol of team nodig heeft.

  • Waar is samenwerken zichtbaar?
  • Welke verwante competenties ondersteunen het gedrag?
  • Welke context helpt of belemmert de vertaalslag?

Het profiel formuleert hypotheses die aan ervaringen en observaties worden getoetst. Een lage score betekent geen onvermogen en een hoge score garandeert geen effectiviteit. De waarde ligt in de verbinding tussen score, gedrag, context en ontwikkeling, voor individuen, teams en organisaties.

De kern van samenwerken

Samenwerken verbindt informatie, inspanning en verantwoordelijkheid aan een gemeenschappelijk doel. Operationeel gaat het om bijdragen en informeren, tactisch om afstemmen en kennis integreren en strategisch om voorwaarden voor samenwerking, leren en aanspreekbaarheid.

De kracht van samenwerken zit niet in zoveel mogelijk samen doen. Zij zit in precies genoeg verbinding om individuele kwaliteiten gezamenlijk resultaat te laten worden.

Bronnenlijst

Gebruikte wetenschappelijke, maatschappelijke en bedrijfskundige bronnen.

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026a, 10 februari). Werken op afstand onveranderd sinds 2022. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/07/werken-op-afstand-onveranderd-sinds-2022

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026b). Gebruiken zzp’ers netwerken of andere zzp’ers? https://www.cbs.nl/nl-nl/faq/zzp/gebruiken-zzp-ers-netwerken-of-andere-zzp-ers-

Chartered Institute of Personnel and Development. (2024, 11 november). Selection methods. https://www.cipd.org/uk/knowledge/factsheets/selection-factsheet/

Clinton-Lisell, V., & Litzinger, C. (2024). Is it really a neuromyth? A meta-analysis of the learning styles matching hypothesis. Frontiers in Psychology, 15, Article 1428732. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1428732

DeChurch, L. A., & Mesmer-Magnus, J. R. (2010). Measuring shared team mental models: A meta-analysis. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 14(1), 1-14. https://doi.org/10.1037/a0017455

De Dreu, C. K. W., & Weingart, L. R. (2003). Task versus relationship conflict, team performance, and team member satisfaction: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 88(4), 741-749. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.4.741

Eurofound. (2025). The hybrid workplace: Ensuring benefits for workers and organisations. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2806/7897416

Fausett, C. M., Keebler, J. R., Lazzara, E. H., Gregory, M., & Blickensderfer, E. (2026). Measurement matters: A meta-analytic examination of transactive memory systems and team outcomes. Small Group Research. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/10464964261434540

Frazier, M. L., Fainshmidt, S., Klinger, R. L., Pezeshkan, A., & Vracheva, V. (2017). Psychological safety: A meta-analytic review and extension. Personnel Psychology, 70(1), 113-165. https://doi.org/10.1111/peps.12183

Han, A., Krieger, F., Kim, S., Nixon, N., & Greiff, S. (2024). Revisiting the relationship between team members’ personality and their team’s performance: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 112, Article 104526. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2024.104526

Leblanc, P.-M., Harvey, J.-F., & Rousseau, V. (2024). A meta-analysis of team reflexivity: Antecedents, outcomes, and boundary conditions. Human Resource Management Review, 34(4), Article 101042. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2024.101042

LePine, J. A., Piccolo, R. F., Jackson, C. L., Mathieu, J. E., & Saul, J. R. (2008). A meta-analysis of teamwork processes: Tests of a multidimensional model and relationships with team effectiveness criteria. Personnel Psychology, 61(2), 273-307. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2008.00114.x

LinkedIn. (2025). The future of recruiting 2025. https://business.linkedin.com/hire/resources/future-of-recruiting

Mesmer-Magnus, J. R., & DeChurch, L. A. (2009). Information sharing and team performance: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 94(2), 535-546. https://doi.org/10.1037/a0013773

Microsoft. (2026). 2026 Work Trend Index annual report: Agents, human agency, and the opportunity for every organization. https://www.microsoft.com/en-us/worklab/work-trend-index/agents-human-agency-and-the-opportunity-for-every-organization

Nieuwenhuis, M. A. (2010). The art of management. Geraadpleegd via 123management.nl.

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2026). How workers use, or don’t use, their skills in the workplace. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0e7c6dc9-en

Peeters, M. A. G., Van Tuijl, H. F. J. M., Rutte, C. G., & Reymen, I. M. M. J. (2006). Personality and team performance: A meta-analysis. European Journal of Personality, 20(5), 377-396. https://doi.org/10.1002/per.588

Rijksoverheid. (2025, 24 september). Nederland krijgt een nationale standaard om vaardigheden te beschrijven. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/09/24/nederland-krijgt-een-nationale-standaard-om-vaardigheden-te-beschrijven

Salas, E., DiazGranados, D., Klein, C., Burke, C. S., Stagl, K. C., Goodwin, G. F., & Halpin, S. M. (2008). Does team training improve team performance? A meta-analysis. Human Factors, 50(6), 903-933. https://doi.org/10.1518/001872008X375009

World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/digest/