Ga naar de inhoud
4.7 - 55 reviews

Data maakt duurzame inzetbaarheid mogelijk

Data maakt duurzame inzetbaarheid mogelijk

Trend 8 · HR-trends 2026

Data maakt duurzame inzetbaarheid mogelijk

Van terugkijken naar vooruitkijken

Verzuimcijfers, verlooppercentages, opleidingsuren, medewerkerstevredenheid. HR beschikt over steeds meer data. Daarmee wordt zichtbaar waar mensen uitvallen, wie vertrekt en hoeveel er wordt geïnvesteerd in ontwikkeling. Vaak komt die informatie beschikbaar wanneer de gevolgen al merkbaar zijn.

Intussen verandert het werk. Vaardigheden die jarenlang vanzelfsprekend waren, verliezen aan betekenis. Nieuwe taken vragen om andere kwaliteiten. En medewerkers die vandaag goed op hun plek zitten, kunnen ongemerkt de aansluiting verliezen met wat hun werk morgen vraagt.

In de cijfers hoeft dat nog nauwelijks op te vallen. Goede prestaties zeggen weinig over de ruimte die iemand ervaart om zich verder te ontwikkelen. Een laag verlooppercentage laat niet zien hoeveel mensen eigenlijk een volgende stap willen zetten.

Juist daar ligt de belofte van data voor duurzame inzetbaarheid: eerder zicht krijgen op een aansluiting die begint te verschuiven.

  • Tussen aanwezige vaardigheden en toekomstige taken.
  • Tussen ambities en ontwikkelkansen.
  • Tussen wat het werk vraagt en wat mensen op langere termijn kunnen en willen bieden.

Dat vraagt om een andere manier van kijken naar de informatie die organisaties verzamelen. En om zorgvuldigheid zodra cijfers over het werk worden vertaald naar verwachtingen over mensen.

De toekomst schuift het dashboard binnen

Een overzicht van aanwezige vaardigheden krijgt een andere betekenis zodra je het naast de plannen van de organisatie legt. De kennis die vandaag ruim beschikbaar is, kan over twee jaar onvoldoende aansluiten op nieuwe dienstverlening, andere technologie of veranderende klantvragen. Daarmee wordt ontwikkeling een vraagstuk dat al speelt voordat er vacatures of tekorten ontstaan.

39%

Het World Economic Forum maakt die beweging concreet. In het Future of Jobs Report 2025 verwachten de ondervraagde werkgevers dat 39% van de kernvaardigheden van werknemers tegen 2030 verandert. Wereldwijd zouden 59 van iedere 100 werkenden tegen die tijd bijscholing of omscholing nodig hebben. Het zijn internationale werkgeversverwachtingen, geen voorspellingen over iedere Nederlandse organisatie. Ze geven wel een duidelijke richting aan: de vaardigheden van vandaag vormen geen vanzelfsprekende basis voor het werk van morgen. [2]

Tegelijkertijd vraagt ook de dagelijkse belasting aandacht. Volgens CBS en TNO voelde in 2025 ongeveer 21% van de Nederlandse werknemers zich enkele keren per maand of vaker psychisch vermoeid door het werk. Dat cijfer gaat over ervaren klachten, niet over vastgestelde burn-outdiagnoses. Het laat zien hoeveel mensen te maken hebben met vermoeidheid en uitputting door hun werk. [3]

Duurzame inzetbaarheid raakt daarmee zowel aan kunnen blijven meebewegen als aan het kunnen volhouden. Ook TNO benadrukt in een inventarisatie uit 2026 de rol van mentale belasting en ontwikkelingsmogelijkheden. Wie vooruit wil kijken, heeft zicht nodig op beide. [1]

Eén cijfer kan verschillende verhalen vertellen

Meer gegevens maken het beeld niet vanzelf helderder. Een opleidingsregistratie kan bijvoorbeeld laten zien dat een team nauwelijks trainingen volgt. De verleiding is groot om daar meteen een conclusie aan te verbinden: dit team investeert te weinig in ontwikkeling.

Maar stel dat medewerkers vooral leren tijdens projecten. Of dat de bezetting zo krap is dat niemand tijd kan vrijmaken voor een opleiding. Misschien sluit het aanbod onvoldoende aan op het werk. Hetzelfde cijfer kan dan om heel verschillende vervolgstappen vragen.

Daarom krijgt data pas betekenis wanneer je onderzoekt wat erachter zit. Een gesprek kan duidelijk maken dat er behoefte is aan een andere opleiding, meer oefentijd of betere begeleiding. Soms blijkt vooral de planning in de weg te zitten. Dan helpt een groter opleidingsbudget weinig zolang er geen ruimte ontstaat om het te gebruiken.

Zo verschuift ook de rol van HR. Naast het verzamelen en rapporteren van gegevens komt het verbinden ervan aan de praktijk: begrijpen wat er speelt en samen bepalen waar beweging mogelijk is.

Je competenties kennen opent nieuwe ontwikkelkansen

Je competenties kennen betekent dat je kunt benoemen hoe je kennis, vaardigheden en gedrag in het werk inzet, met voorbeelden die dat zichtbaar maken. Skills zijn de vaardigheden die je daarbij gebruikt en verder kunt ontwikkelen. Dat inzicht helpt om ook buiten het huidige functieprofiel naar mogelijkheden te kijken. Informatie over ervaring en ontwikkelwensen maakt vervolgens duidelijk welke richting iemand wil onderzoeken.

Denk bijvoorbeeld aan een medewerker die klanten goed helpt én graag uitzoekt waarom dezelfde vragen blijven terugkomen. In de huidige functie telt vooral de afhandeling van klantvragen. Voor een project dat de dienstverlening verbetert, kan juist die onderzoekende belangstelling waardevol zijn. Dat wordt pas een ontwikkelkans wanneer iemand de verbinding legt en ruimte maakt om het te proberen.

Hier sluit Trend 8 aan op Trend 7 over cyclisch loopbaanbeleid. Ontwikkeling krijgt meer vormen dan een volgende functie: een tijdelijk project, andere taken, verdieping in het vak of ervaring op een andere afdeling. Data over aanwezige vaardigheden en uitgesproken ambities kan helpen om zulke mogelijkheden eerder te herkennen.

De waarde voor organisaties zit in die verbinding. Het werk dat eraan komt wordt gekoppeld aan mensen die daarin willen groeien. Daarmee ontstaat een concreet aanknopingspunt om ontwikkelbudgetten gerichter in te zetten en intern talent meer ruimte te geven.

Ook werkgeluk krijgt een plek in dat gesprek. Naast de vaardigheden die de organisatie nodig heeft, tellen de ervaringen van de medewerker mee: plezier in het werk, betekenisvolle taken en ruimte om te groeien. Door die ervaringen te bespreken naast competenties en ontwikkelwensen, ontstaat een completer beeld van een passende volgende stap.

Van zelfreflectie naar ontwikkeling

Zelfreflectie helpt om stil te staan bij je eigen handelen: wat deed je, wat was het effect en wat wil je een volgende keer anders proberen? Een persoonlijk inzicht kan zo een gespreksstarter worden voor een ontwikkelgesprek. De stap naar nieuwe ervaring vraagt vervolgens om tijd, begeleiding en afspraken die in de dagelijkse praktijk standhouden.

Stel dat een medewerker zich verder wil ontwikkelen in projectmatig werken. Een passende afspraak kan zijn om drie maanden mee te draaien in een project, met een ervaren collega als begeleider. Vooraf bespreken zij wat de medewerker wil oefenen. Onderweg staan ze stil bij wat lukt, waar het schuurt en welke ondersteuning nodig is.

Zo ontstaat een terugkerende beweging:

  • Inzicht: zicht krijgen op de ontwikkelvraag.
  • Gesprek: samen betekenis geven aan het inzicht.
  • Ontwikkeling: afspreken wat iemand gaat oefenen en welke begeleiding nodig is.
  • Nieuwe ervaring: in de praktijk ontdekken wat werkt en wat bijstelling vraagt.

Bij een volgend gesprek ligt er meer op tafel dan de oorspronkelijke analyse. De medewerker heeft iets geprobeerd en ontdekt wat het werk in de praktijk vraagt.

Ook de organisatie leert daarvan. Werden de afgesproken uren werkelijk vrijgemaakt? Was de begeleiding beschikbaar? Heeft de medewerker de vaardigheid kunnen oefenen? Zulke vragen maken zichtbaar of ontwikkeling daadwerkelijk een plek krijgt in het werk. Een daling in verzuim of verloop vraagt om een bredere beoordeling, omdat daarbij meerdere factoren tegelijk kunnen meespelen.

Vertrouwen bepaalt wat mensen durven delen

Zodra data over ontwikkeling ook kan meewegen in beoordelingen of loopbaankeuzes, komt er iets op het spel te staan. Een medewerker moet kunnen begrijpen wie informatie ziet, waarvoor die wordt gebruikt en hoeveel ruimte er is om de uitkomst toe te lichten.

Maak daarom vooraf duidelijke afspraken over doel, toegang en bewaartermijn. Geef medewerkers gelegenheid om onjuistheden te bespreken en hun eigen ervaring naast de gegevens te leggen. Betrek privacydeskundigheid en medezeggenschap bij de inrichting van de aanpak.

Daarbij zijn er grenzen aan wat een werkgever mag verzamelen. Gezondheidsgegevens mogen doorgaans niet worden verwerkt; toestemming van een werknemer biedt daarvoor meestal geen geldige basis door de afhankelijkheidsrelatie. Medische informatie hoort bij de bevoegde arbodienst of bedrijfsarts. Een programma voor duurzame inzetbaarheid geeft HR dus geen vrije toegang tot diagnoses of persoonlijke gezondheidsmetingen. [4]

Ook AI vraagt om een scherpe afbakening van de toepassing. AI kan helpen informatie te ordenen of reflectievragen te formuleren. Het afleiden van emoties met AI op de werkplek is onder de AI-verordening verboden, behoudens uitzonderingen voor medische of veiligheidsdoeleinden. Een coachingsgesprek en emotieherkenning zijn verschillende toepassingen; wat een systeem daadwerkelijk doet, bepaalt welke beoordeling nodig is. [5]

Zorgvuldig datagebruik begint daarmee al bij het ontwerp. Welke informatie is nodig om deze ontwikkelvraag te ondersteunen? Wat blijft bij de medewerker? En welke afweging vraagt om een gesprek met iemand die de context kent?

Klein beginnen maakt de opbrengst zichtbaar

  1. Begin met één concrete ontwikkelvraagVoor HR hoeft de eerste stap geen omvangrijk dataproject te zijn. Kies één vraag die in de organisatie al speelt. Bijvoorbeeld de vaardigheden die nodig zijn voor nieuwe dienstverlening, of de ontwikkelmogelijkheden van medewerkers die al langere tijd hetzelfde werk doen.
  2. Verbind vaardigheden, ervaring en ambitiesBepaal vervolgens welke informatie daarvoor nodig is. Combineer een overzicht van relevante vaardigheden met gesprekken over ervaring en ambities. Gebruik gegevens op teamniveau waar dat volstaat en let erop dat mensen ook in kleine groepen herkenbaar kunnen blijven.
  3. Maak de vervolgstap uitvoerbaarVerbind de uitkomsten aan een uitvoerbare stap: een leertraject, een project, andere taken of een aanpassing in het werk. Maak duidelijk wie tijd en begeleiding beschikbaar stelt. Bespreek daarna met medewerkers of de aanpak hen verder heeft geholpen en wat beter kan.
  4. Pak ook de inrichting van het werk aanDaarmee wordt ook zichtbaar waar de organisatie zelf aan zet is. Structurele overbelasting vraagt om keuzes over capaciteit en prioriteiten. Een gebrek aan ontwikkelruimte kan samenhangen met de manier waarop werk wordt verdeeld. Data kan zulke knelpunten helpen onderzoeken, maar de bereidheid om er iets aan te veranderen blijft mensenwerk.

Voice Your Future als gespreksstarter voor ontwikkeling

Naast informatie over functies, prestaties en gevolgde opleidingen kan ook persoonlijk inzicht een plek krijgen in een ontwikkeltraject. Voice Your Future biedt een persoonlijk profiel op basis van stemanalyse en daarnaast de Voice Experience, een AI-coach die het profiel gebruikt voor reflectie en ontwikkeling. Het profiel en de coach zijn afzonderlijke onderdelen. [6]

Zo’n profiel kan dienen als gespreksstarter voor zelfreflectie: een aanleiding om ervaringen onder woorden te brengen, herkenning te onderzoeken en ontwikkelwensen te bespreken. Welke kwaliteiten herkent iemand in het dagelijkse werk? Welke patronen keren terug in de samenwerking? En waar ligt een ontwikkelwens die nog weinig ruimte heeft gekregen? De betekenis ontstaat in samenhang met eigen ervaringen en het gesprek met een coach of leidinggevende.

De volgende stap maakt het inzicht bruikbaar: een kwaliteit bewuster inzetten, nieuw gedrag oefenen of verkennen welke taken beter aansluiten. VYF beschrijft de technologie als ondersteuning van menselijke regie, zonder geautomatiseerde besluiten over personen. [6] Een persoonlijk profiel is daarbij een vertrekpunt voor ontwikkeling; het voorspelt op zichzelf geen toekomstig functioneren en toont geen vermindering van verzuim aan.

Van inzicht naar toekomstperspectief

De belofte van data voor duurzame inzetbaarheid ligt in de ruimte die ontstaat om eerder te handelen. Een vaardigheid ontwikkelen voordat het werk daarom vastloopt. Een ambitie bespreken voordat iemand buiten de organisatie gaat zoeken. Een knelpunt in de werkverdeling aanpakken zodra het zichtbaar wordt.

Daarvoor moeten cijfers verbonden blijven met ervaringen, omstandigheden en mogelijkheden. Dan kan data medewerkers en organisaties helpen om samen vooruit te kijken. En om van een toekomst die op hen afkomt een toekomst te maken waarop zij zich kunnen voorbereiden.

Maak van inzicht een volgende stap

Wilt u verkennen hoe persoonlijk inzicht kan bijdragen aan de ontwikkeling van uw medewerkers? Bespreek met Voice Your Future één concrete ontwikkelvraag binnen uw organisatie via info@voiceyourfuture.com.